Od średniowiecznego manuskryptu do rewolucji Gutenberga – relacja z zajęć Beyond Language -13 marca 2026

Majuskuła to pismo, którego litery są tej samej wysokości, np. A B C D G J P

Minuskuła to pismo, którego litery są różnej wysokości, np. a b c d g j p.

Początkowo ewolucja pisma związana była z rodzajem materiałów i narzędzi pisarskich. Płynność i swoboda kreski skryby zależała od tego na czym i za pomocą jakiego narzędzia pisał.

13 marca w ramach zajęć BEYOND LANGUAGE studenci Kolegium MSI mieli okazję uczestniczyć w zorganizowanym dla nich spotkaniu z pracownikami i pasjonatami książek i manuskryptów – Panem dr. Adamem Poznańskim oraz Panem mgr. Dawidem Kuriańskim z Oddziału Rękopisów Biblioteki Uniwersyteckiej.

Wykład dotyczył ewolucji pisma oraz początkom europejskiego edytorstwa. Prelegenci skoncentrowali uwagę słuchaczy na szczegółowej analizie rodzajów pisma średniowiecznego, ze szczególnym uwzględnieniem transformacji od majuskuły do minuskuły, która zrewolucjonizowała czytelność tekstów i stała się fundamentem dla późniejszych krojów czcionek.

Eksperci przybliżyli słuchaczom aspekty techniczne powstawania manuskryptów, omawiając nie tylko proces przygotowania podłoża i barwników, ale także społeczną rolę skryptoriów w zachowaniu dziedzictwa antycznego i średniowiecznego.

Kluczowym punktem wykładu było omówienie historii druku, który jako przełom technologiczny i kulturowy definitywnie zakończył epokę rękopiśmiennictwa, wprowadzając mechaniczny proces powielania tekstów i upowszechniając dostęp do wiedzy.

Pracownicy Biblioteki Uniwersyteckiej zaprezentowali proces przejścia od unikatowego kodeksu do inkunabułu, wskazując na ciągłość estetyczną między dawną kaligrafią a pierwszymi czcionkami metalowymi.

Spotkanie stanowiło istotne wsparcie merytoryczne dla studentów KMSI, rozwijających swoje kompetencje w zakresie analizy źródeł historycznych oraz historii kultury materialnej, a także umożliwiło bezpośredni kontakt z wiedzą z zakresu zbiorów specjalnych przechowywanych w Bibliotece Uniwersyteckiej.

Wydarzenie podkreśliło wagę interdyscyplinarnego podejścia do badań nad tekstem, łącząc perspektywę bibliologiczną z historyczną i filologiczną w kontekście indywidualnych ścieżek kształcenia proponowanych w Kolegium Międzydziedzinowych Studiów Indywidualnych Uniwersytetu Wrocławskiego.

I F 120 d, 440-460, Eusebius Caesariensis: Chronici canones (Chronica quae latine vertit Hieronymus). Fragmentum

Mszał lubiąski. Źródło: Biblioteka Cyfrowa UWr