Prosimy schodzić z wyznaczonej trasy – z przewodnika po KONFERENCJI BEYOND LANGUAGE w Lublinie – 22 maja 2026

Bo czy podobna szybkimi stopami przemierzać wąziutkie chodniki zaułków, przy których dom patrzy domowi przeciwległemu z bliska w twarz, gdzie arki klamrami spinają mur z murem, gdzie skarpa wysuwa się na chodnik pochyla, wysoka, niby noga olbrzyma w dostojnej pozie zastygłego. Powolność, spokój, echo niepowrotności czasów sprawiają wspólnie, że po starym mieście chodzimy cicho (…) A chodząc tak, przystając, na piętra, załomy, cienie, napisy patrząc, ani wiemy, kiedy i jak zaczyna do nas mówić , dusza starych kątów. Słuchajmy.

Józef Czechowicz [w:] „Spacery po Lublinie” [w:] Scritores (2008/32; 273)

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II przy Alejach Racławickich 14

Piątek, 22 maja 2026 r. (poranek)

Przez Bramę Krakowską, deptakiem Krakowskiego Przedmieścia, po linie rozpiętej nad porankiem miasta ruszam w stronę Alei Racławickich. Dziś  od rana do zachodu słońca czas nie pędzi, tylko rozkłada się szerzej i dalej – BEYOND LANGUAGE.

Miejsce magiczne, spotkanie w samym sercu akademickiej polifonii. Konferencja w podróży, której wektorem jest interdyscyplinarne podejście do prowadzonych badań nie tylko nad językiem.

Wydarzenie integruje tworząc przestrzeń dialogu między różnymi tradycjami metodologicznymi. Wędrowanie ścieżkami różnych dyscyplin naukowych, w perspektywie różnych metodologii badawczych.

Przestrzeń, która bardziej niż celu wymaga uważności. Są przystanki. Wtedy myśli stają się mniej pospieszne, bardziej rozproszone w drobnych obserwacjach.

Przystanek „angielski” prowadzi przez literaturoznawstwo, historię sztuki, muzykologię, lingwistykę stosowaną, sinologię i językoznawstwo historyczne. Dalej „francuska” odnoga prowadzi przez literaturoznawstwo i językoznawstwo; „hiszpańska” splata językoznawstwo, literaturoznawstwo, historię i kulturoznawstwo, a „włoska” prowadzi przez językoznawstwo i kulturoznawstwo. Na szlaku spotyka się 46 prelegentów / towarzyszy drogi.

Szlak wiedzie przez różne formy kulturowego doświadczania i interpretowania świata – od pamięci i tożsamości, przez rytuały codzienności po artystyczne i religijne sposoby utrwalania i przekazywania doświadczeń i znaczeń. Przemieszczam się do sekcji francuskiej – droga prowadzi przez obszar badań od literackich i kulturowych obrazów historii, wykluczenia, twórczości po pragmatykę i dydaktykę języka i komunikacji. La via italiana wiedzie między zróżnicowanymi aspektami języka, kultury i historii Włoch w ujęciu lingwistycznym, kulturoznawczym i historycznym. La ruta española ogniskuje wokół języka jako narzędzia władzy, perswazji i negocjowania znaczeń w dyskursie publicznym. Słychać język w praktykach komunikacji specjalistycznej i edukacyjnej. Ważnym tropem są także studia kulturowe i przekładoznawcze, analizujące teksty i narracje oraz ich wpływ na formowanie wyobrażeń kulturowych.

Każdy głos w tej rozmowie dopisuje kolejny fragment wspólnej, interdyscyplinarnej wędrówki.

Piątek, 22 maja 2026 r. (południe)

W południe dzień osiąga pełnię, ale bez napięcia — to nie kulminacja, raczej spokojne trwanie, w którym nic nie domaga się natychmiastowej odpowiedzi.

Myślenie przypomina krążenie: wracam do tych samych miejsc, ale za każdym razem widzę je inaczej, jakby czas powoli odsłaniał kolejne warstwy znaczeń.

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej

Jasza zdrzemnął się i przyśniło mu się, że lata. Uniósł się nad ziemią i wzbił wysoko, wysoko. […] Od lat fascynowała go myśl o założeniu pary skrzydeł i lataniu. Po prostu materiał musi być odpowiednio mocny, pręty elastyczne, człowiek zwinny, lekki i sprężysty i rzecz się uda.

Perspektywa badawcza Jaszy Mazura  bird’s-eye view [w:] Isaac Bashevis Singer ([1960] 202) [Der kuncnmacher fun Lublin] Sztukmistrz z Lublina w przekładzie Krystyny Szerery.

Piątek, 22 maja 2026 r. (popołudnie)

Ruszam dalej. Nie tyle przez kolejne dyscypliny, ile przez odmienne sposoby rozumienia świata, budowania znaczeń. Mijam rozproszone archiwa, obrazy i wspomnienia, z których wyłania się opowieść o miejscu i pamięci; dalej szlak prowadzi ku górom i granicom języka, gdzie przekład staje się próbą ocalenia lokalnych wyobrażeń, rytmów i kulturowych tonacji. Kolejne przystanki odsłaniają historię różnorodności – od podróżnych rozmówek po współczesne technologie komunikacyjne.

Następnie perspektywa zanurza się w przestrzenie mniej oczywiste. Zaglądam głębiej, pod powierzchnię wody, gdzie ograniczenia fizyczne rodzą nowe systemy znaków i praktyki współtworzenia sensu. W kolejnych salach konferencyjno- tłumaczeniowych kompetencje językowe splatają się z performatywnością i sztuką mówienia.

Dalej trasa wiedzie przez krajobrazy kultury współczesnej – od cyfrowych lęków, przez dźwiękowe i społeczne znaczenia muzyki, po filmowe obrazy języka jako przestrzeni pamięci, oporu i wspólnoty.

W tle wszystkich tych spotkań powraca pytanie o to, jak język – codzienny, specjalistyczny, artystyczny – organizuje nasze relacje z innymi, ze sobą, ze światem.

Przewodnik po miejscach styku: między obecnością i brakiem, lokalnością i przekładem, doświadczeniem i interpretacją, człowiekiem i jego nieustannie zmieniającymi się sposobami opowiadania świata.

Na wieży furgotał blaszany kogucik
na drugiej – zegar nucił.
Mur fal i chmur popękał
w złote okienka:
gwiazdy, lampy.
Lublin nad łąką przysiadł.
Sam był –
i cisza.
[…]

Józef Czechowicz (1934) Poemat o mieście Lublinie (fragment)

Piątek, 22 maja 2026 r. (wieczór)

Alejami Racławickimi wracam na Krakowskie Przedmieście w stronę znanej mi Bramy Krakowskiej. Wyruszam w dalszą drogę BEYOND LANGUAGE.