5 grudnia 2025 roku studenci KMSI odwiedzili Muzeum Archidiecezjalne we Wrocławiu w ramach zajęć z przedmiotów Filozofia nauki oraz Beyond Language. Podczas oprowadzania odkrywali zarówno tajemnice związane z poszczególnymi eksponatami, jak i równie ciekawą historię samej instytucji oraz budynki, w których mieści się muzeum. Zwiedzanie okazało się pasjonującą podróżą przez dzieje kultury i sztuki.
Ekspozycję otwierała starożytna sztuka użytkowa. Studenci szczególnie dużo czasu spędzili w części poświęconej greckiemu malarstwu wazowemu. Poznali podstawy, jak i szczegóły podziału na malarstwo czarno- i czerwonofigurowe, rozróżnienie między amforą, kraterem i rytonem oraz motywy mitologiczne przedstawiane na naczyniach. Dodano także szczyptę filozofii: warto oglądać naczynia z nietypowych stron, np. od spodu, gdzie nieraz zostały przedstawione największe detale.
Im dalej, tym bardziej uwagę przyciągały dzieła związane z kulturą religijną, także tą osadzoną w tradycji Śląska. Sztuka średniowieczna, renesansowa i barokowa pozwoliła studentom odkryć nie tylko historię, lecz także filozoficzne idee twórców poszczególnych epok. Jednym z odkrytych sekretów była nieoczywista szkoła malarska Lucasa Cranacha oraz dramatyczne losy niektórych jego dzieł. Duże zainteresowanie wzbudziły także rzeźbione w drewnie modele ołtarzy z różnych świątyń Dolnego Śląska. Szczególną uwagę przyciągały także portrety ksieni – przedstawicielek jednych z nielicznych kobiet, które w strukturach kościelnych mogły sprawować realną władzę. W trakcie zwiedzania studenci mieli również okazję zobaczyć modele kopuł katedry wrocławskiej oraz poznać historię gromadzenia zbiorów muzealnych. Na koniec obejrzeli inspirującą wystawę poświęconą Listowi biskupów polskich do biskupów niemieckich z 1965 roku. Wśród eksponatów znajdował się między innymi oryginalny dokument, który wkrótce zostanie wycofany z publicznego dostępu, oraz rękopis arcybiskupa Bolesława Kominka.
Podczas zwiedzania pojawiło się również wiele wątków filozoficznych, które pozwoliły na głębsze zrozumienie prezentowanych dzieł. Już na początku uczestnicy pochylili się nad zagadnieniem powstawania pisma, a następnie przeanalizowali rolę cierpienia w sztuce średniowiecznej i barokowej. Dyskusje te uświadomiły nam, jak ściśle powiązane są ze sobą estetyka, historia i refleksja filozoficzna. Wyjście okazało się doświadczeniem skłaniającym do refleksji nad wieloma dziedzinami – historią (także historią sztuki), filozofią oraz teologią. Jego nieformalnym mottem mógłby stać się cytat z Księgi Przysłów, wypisany na ścianie jednego z muzealnych pomieszczeń: „Secura mens quasi juge convivium”.
Wiele dzieł eksponowanych w muzeum jest dostępnych dzisiaj tylko dzięki poświęceniu ludzi, którzy chronili sztukę przed dewastacją w czasach wojen i kryzysów. Poruszające historie przesiedleńców z kresów wschodnich pozostawiających swój dobytek w imię ratowania świętych relikwii, czy walka o przetrwanie obrazów z symboliką Tłoczni Mistycznej w czasach konfliktów religijnych pokazują, jak istotna jest sztuka dla obrony człowieczeństwa. Jest to szczególnie istotny aspekt w obliczu teraźniejszych czasów kryzysów militarnych, ale i intelektualnych. Inspiruje, by skupić się na obronie nie tylko tego co materialne, ale i wartości stanowiących szerokorozumiane sacrum.
Tekst: Hanna Gorzelańczyk, KMSI
Zamieszczone przez: Tomasz Górski, KMSI
